ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମାଁଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ପଛର ଅଜଣା ରହସ୍ୟ

ଭୁବନେଶ୍ୱର ଅସ୍ମିତାଟିଭି ଲାଇଭି: ଓଡ଼ିଶାର ଅନନ୍ୟ ଶକ୍ତି ଉପାସନା ପରମ୍ପରାରେ ମାଁ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ହେଉଛନ୍ତି ପରମ ଚୈତନ୍ୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିଶ୍ୱାସର ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ ପ୍ରତୀକ। ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର, ଐତିହାସିକ ସମ୍ବଲପୁର ନଗରୀର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବେ ମାଁ ସମଲେଇ କୋଟି କୋଟି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମାନସପଟରେ ଅତୁଟ ଭକ୍ତି ଓ ଆସ୍ଥାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ। ପବିତ୍ରା ମହାନଦୀର କୂଳରେ ବିରାଜମାନ ଏହି ମହିମାମୟୀ ଜଗତଜନନୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରତିଦିନ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ଆତ୍ମିକ ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ। ସେ କେବଳ ଏକ ମନ୍ତ୍ରପୂତ ବିଗ୍ରହ ନୁହନ୍ତି, ବରଂ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଭାଗ୍ୟବିଧାତ୍ରୀ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ପରମ ଗୌରବ।

ମାଁ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରର ଇତିହାସ ଚୌହାନ ବଂଶର ଶାସନ କାଳ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସମ୍ବଲପୁରର ପ୍ରଥମ ଚୌହାନ ରାଜା ବଳରାମ ଦେବ ଏହି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜା ଦିନେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ ଗୋଟିଏ କୁକୁରକୁ ଠେକୁଆ ଗୋଡ଼ାଉଛି। ଏହି ସ୍ଥାନର ଶକ୍ତି ଓ ମହିମାକୁ ଅନୁଭବ କରି ସେଠାରେ ମା’ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କରିବା ସହ ନିଜର ରାଜଧାନୀ ଗଠନ କରିଥିଲେ।

ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ। ଏହା ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରଟି ବର୍ଗାକାର। ମନ୍ଦିର ଚତୁପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ପ୍ରଶସ୍ତ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ବାତାବରଣ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅପାର ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ନିକଟରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ 'ସମଲେଇ ପ୍ରକଳ୍ପ'  ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିରର ଚତୁପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଏହାର ଗୌରବକୁ ଆହୁରି ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରିଛି।

ମାଁ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ସ୍ୱୟଂଭୂ। ମା'ଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟାମୟୀ। ମା'ଙ୍କ ମୁଖରେ ସିନ୍ଦୂରର ପ୍ରଲେପ ଏବଂ ମସ୍ତକରେ ରତ୍ନ ଖଚିତ କିରୀଟ ଶୋଭାପାଏ। ମା'ଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ କେବଳ ମହିଳାମାନେ ନୁହେଁ, ପୁରୁଷ ପୂଜକମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି।

ମାଁ ସମଲେଶ୍ୱରୀ କେବଳ ଧର୍ମର ପ୍ରତୀକ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମ୍ବଲପୁରୀ ସଂସ୍କୃତି, ଭାଷା ଓ ପରମ୍ପରାର ଆଧାର। ମହାନଦୀର କୂଳରେ ଘଣ୍ଟର ମଧୁର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ମା'ଙ୍କ ଜୟଗାନ ପ୍ରତିଟି ଓଡ଼ିଆର ହୃଦୟକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରେ।